२०८१ बैशाख ६
April 18, 2024, Thursday

प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री दिएर भएपनि गठबन्धन जोगाउनुपर्थ्यो : सहमहामन्त्री परियार (अन्तरबार्ता)

प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री दिएर भएपनि गठबन्धन जोगाउनुपर्थ्यो : सहमहामन्त्री परियार (अन्तरबार्ता)

नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको नेतृत्वमा ७ दलीय गठबन्धनको सरकार बनिसकेको छ । नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपति दुवै लिने अडान लिएपछि ५ दलीय वाम लोकतान्त्रिक गठबन्धन भत्किएर प्रचण्डको नेतृत्वमा ७ दलीय गठबन्धनको सरकार गठन भएको हो । प्रचण्डले एमालेसहित नयाँ गठबन्धनबाट प्रधानमन्त्री बनेपछि तत्कालीन वाम लोकतान्त्रिक गठबन्धनको प्रमुख दल नेपाली कांग्रेस प्रमुख प्रतिपक्ष दल बन्न पुगेको छ ।

माओवादी केन्द्रले कांग्रेसका कारणले तत्कालीन गठबन्धन टुटेको बताउँदै आएको छ । कांग्रेसले भने उल्टै माओवादीका कारण सत्ता गठबन्धन टुटेको बताउँदै आएको छ । गठबन्धन टुट्नुको मुख्य दोषी कांग्रेस नै हो त ? अब कांग्रेसले प्रमुख प्रतिपक्षको भूमिका कसरी निर्वाह गर्छ ? लगायतका विषयमा नेपाली कांग्रेसका सहमहामन्त्री जीवन परियारसँग गरेको कुराकानीको सम्पादित अंशः

– वाम लोकतान्त्रिक गठबन्धन टुटेपछि तत्कालीन गठबन्धनको पहिलो दल नेपाली कांग्रेस अहिले के गरिरहेको छ ?

वास्तवमा नेपाली कांग्रेसलगायत ५ दलीय गठबन्धनबाट स्थानीय तहको निर्वाचन मात्र होइन, पछिल्लो निर्वाचनमा समेत जनताको बीचमा एउटा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका थियौं । २०७४ सालमा भएको निर्वाचनपछि गठन भएको तत्कालीन नेकपाको सरकारले झण्डै दुईतिहाइ बहुमत ल्याएर पनि ५ वर्षसम्म सरकार सञ्चालन गर्न सकेन । जुन प्रतिबद्धता जनताको बीचमा व्यक्त गरेको थियो । त्यसैअनुसार काम पनि गर्न सकेन । दुई पटकसम्म संसद विघटन भयो । त्यसपछि नेकपाबाट विभाजित भएका दुई दल नेकपा माओवादी केन्द्र र नेकपा एकीकृत समाजवादीलगायतका दलले नेपाली कांग्रेससँग सहकार्य गर्दै पछिल्ला निर्वाचनसम्म सहकार्य गर्दै आएको झण्डै डेढ वर्षभन्दा बढी भएको छ ।

नेपाली कांग्रेस र अरु गठबन्धन दलका बीचमा सरकार गठनका बारेमा जुन खालका छलफल भए र छलफलमा समझदारी बन्न सकेन भन्ने कुरा हामीले अहिले सुनेका छौं । हो, म नेपाली कांग्रेसको एक पदाधिकारी भएको हिसाबले यसको जिम्मेवारी त लिनुपर्ला ।

यस सन्दर्भमा नेपाली कांग्रेसलाई अहिले जनताले पहिलो पार्टीका रुपमा पनि स्थापित गरेका छन् । सरकार गठन गर्न कुनै पनि राजनीतिक दलको बहुमत नआइसकेपछि दुई वा दुईभन्दा बढी दल मिलेर गर्नुपर्ने एउटा संवैधानिक र कानूनी व्यवस्था छ । त्यसैबमोजिम नेपाली कांग्रेस र अरु गठबन्धन दलका बीचमा सरकार गठनका बारेमा जुन खालका छलफल भए र छलफलमा समझदारी बन्न सकेन भन्ने कुरा हामीले अहिले सुनेका छौं । हो, म नेपाली कांग्रेसको एक पदाधिकारी भएको हिसाबले यसको जिम्मेवारी त लिनुपर्ला ।

तर, यो सरकार गठनका बारेमा कहाँनिर विवाद भयो, के कारणले विवाद भयो र किन माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्ड गठबन्धन छोडेर हिँड्नुभयो भन्नेबारेमा नढाटेर भन्ने हो भने हामी अनभिज्ञ नै छौं । व्यक्तिगत रुपमा भन्ने हो भने म आफैं पनि अनभिज्ञ छु । हामीले विभिन्न सञ्चारमाध्यमबाट थाहा पाएका छौं कि ५ दलीय गठबन्धनमा माओवादीले नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व अर्थात प्रधानमन्त्री स्वीकार गरेन र कांग्रेसले माओवादीलाई पहिलो चरणमा नै प्रधानमन्त्री पद दिन अस्वीकार ग¥यो । त्यसैले यो खालको परिस्थिति किन सिर्जना भयो, किन ५ दलीय गठबन्धन तोडेर माओवादी पार्टी बाहिरियो । यी सबै घटनाक्रमका बारेमा वार्तामा बसेका नेताका बीचमा के कारणले वार्ता भंग भयो वा सरकार गठनका बारेमा किन सहमति हुन सकेन भनेर हामीले यसको औपचारिक बैठकमा सबै जानकारी पाउने नै छौं ।

तर, जसरी अहिले विभिन्न सञ्चारमाध्यममा जुन कुरा आएका र सार्वजनिक भएका छन्, यसले के देखिन्छ भने हामीले ५ दलीय गठबन्धन जोगाउन सकेनौं र यो गठबन्धन फरक ढंगले अघि बढ्न थाल्यो । अहिले माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डको नेतृत्वमा ७ दलीय गठबन्धनको सरकार बनेको छ । तत्कालीन गठबन्धन टुट्नु भनेको जनतालाई हामीले गरेको प्रतिबद्धता, अझ विशेगरी माओवादीले ५ दलीय गठबन्धनसहितको सरकार बनाउने सहमतिमा बेइमानी गरेको छ, यसको विशेष समीक्षा गर्दै जानुपर्नेछ । हाम्रो पार्टीबाट भएका कमी कमजोरीका बारेमा पनि हामी औपचारिक बैठकमा सबै पक्ष र विषयवस्तुमा छलफल गर्छौं ।

– त्यसो भए अहिलेसम्म कुनै औपचारिक समीक्षा भएको छैन ?

पुस १० गते अगाडि केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक पनि बसेन, पदाधिकारी बैठक पनि बसेन । गठबन्धन टुट्टुअघि पनि कुनै औपचारिक बैठक बसेको छैन र गठबन्धन टुटिसकेपछि पनि कुनै औपचारिक बैठक बसेको छैन । यतिमात्र नभएर के कारणले यस्तो अवस्था हुन पुग्यो भनेर औपचारिक सूचना पनि पाइएको छैन । बल्ल पुस २२ गते केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक बोलाइएको छ । सम्भवतः त्यसै बैठकमा हामीले सबै कुरा सुन्नेछौं र हामीले आफ्नो धारणा राख्नुपर्नेछ ।

हाम्रो पार्टीबाट भएका कमी कमजोरीका बारेमा पनि हामी औपचारिक बैठकमा सबै पक्ष र विषयवस्तुमा छलफल गर्छौं ।

– केहि दिनअघि शेखर–गगन पक्षको बैठक बसेको थियो । तपाईं पनि त्यसै पक्षमा भएकाले के छलफल भयो उक्त बैठकमा ?

केही दिनअघि डा.शेखर कोइरालाले केही नेतासँग छलफल र परामर्श गर्नुभएको थियो । डा.शेखर कोइरालाले गठबन्धन टुटिसकेपछि एउटा विज्ञप्ति पनि जारी गरिसक्नुभएको छ । औपचारिक रुपमा बालुवाटारमा नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवालगायतका केही नेता बसेर ५ दलीय गठबन्धनसँग छलफल गर्नुभएको थियो र त्यसबाट निष्कर्ष निकाल्न नसकेको घटनाको यथार्थ कुरा उहाँहरुबाट सुन्न बाँकी नै छ ।

तथापि यो घटनाले आम नेपाली जनता र नेपाली कांग्रेसका आम कार्यकर्ता सन्तुष्ट छैनन् । यसका बारेमा सामाजिक सञ्जालमा पनि विभिन्न क्रिया प्रतिक्रिया देखिरहेका छौं । त्यसैले यो जुन घटनाक्रम अस्वाभाविक र अप्रत्याशित किसिमले भयो र जुन ५ दलीय गठबन्धन टुटेको छ । यसमा कोही पनि खुशी छैनन् ।

आगामी केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा जुन गम्भीर किसिमको त्रुटि र कमजोरी के कति कारणले नेतृत्वबाट भयो, यसको नैतिक जिम्मेवारी पनि स्वयं नेतृत्वले लिनुपर्छ भन्ने खालको छलफल हुनुपर्छ भन्ने सुझाव प्राप्त भएका छन् । यहीअनुसार केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा सामूहिक रुपमै छलफल गरेर अगाडि बढ्ने कुरा भइरहेको छ ।

– शेखर–गगन पक्षको बैठकमा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाको राजीनामा नै माग्ने भन्ने निष्कर्ष निकालिएको भन्ने पनि सुनिएको छ नि, के साँचो हो ?

हाम्रो छलफलमा सभापतिको राजीनामा अथवा विशेष महाधिवेशनको कुरा आएको छैन । तर, जुन घटना भयो यसका बारेमा गम्भीर रुपमा समीक्षा गर्नुपर्छ र यसको जिम्मेवारी पनि नेतृत्वले नै लिनुपर्छ भन्नेसम्मको कुरा भएको छ । अहिले त्यस्तो राजीनामा नै माग्ने भन्ने कुरा औपचारिक रुपमा उठेको छैन ।

– यसअघि २ वर्ष प्रतिपक्षमा बस्दा यहाँहरुको भूमिका प्रभावकारी थिएन । अब कसरी प्रतिपक्षको भूमिका प्रभावकारी बनाउनुहुन्छ ?

नेपाली कांग्रेसले अहिले संसदमा प्रमुख प्रतिपक्ष दलको जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुपर्नेछ । हामीले जनताको पक्षमा सरकारले गरेका कमि-कमजोरी औल्याउँदै लोकतान्त्रिक व्यवस्थाबमोजिम संसदीय शासन प्रणालीको परिधिभित्र रहेर आवाज बुलन्द गर्नेछौं ।

पुस १० गते अगाडि केन्द्रीय कार्यसमिति बैठक पनि बसेन, पदाधिकारी बैठक पनि बसेन । गठबन्धन टुट्टुअघि पनि कुनै औपचारिक बैठक बसेको छैन र गठबन्धन टुटिसकेपछि पनि कुनै औपचारिक बैठक बसेको छैन ।

– गठबन्धन टुटिसकेपछि तत्कालीन सहयात्री दलहरुसँग छलफल भएको छ कि छैन ?

कतिपय साथीहरुसँग अनौपचारिक रुपमा हुने भेटघाट छलफल त भइरहेकै छ । तर, गठबन्धन टुटिसकेपछि नेतृत्व तहबाट छलफल र भेटघाट भएको भन्ने अहिलेसम्म मलाई जानकारी छैन ।

– अधिकांशले गठबन्धन टुट्नुको प्रमुख दोषी नेपाली कांग्रेसलाई मानेको छ । कांग्रेस मुख्य दोषी नै हो त ?

होइन, अब यो ५ दलीय गठबन्धन छोडेर हिँडेको दल भनेको माओवादी नै हो । त्यो दल त मुख्य दोषी हुने नै भयो । त्यो दलले बीचैमा छोडेर किन गयो भन्ने बारेमा उक्त पार्टीले पनि नैतिक जिम्मेवारी लिनुपर्ला । सँगसँगै ५ दलीय गठबन्धनको पहिलो राजनीतिक घटक भनेको नेपाली कांग्रेस नै हो । नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व पनि जसरी ५ दलीय गठबन्धनलाई एक ढिक्का बनाएर अगाडि बढाउनुपर्ने थियो, त्यसरी गर्न नसक्नु अर्को कमजोरी हो । त्यसैकारणले गर्दा आ-आफ्नो ठाउँबाट सबैले जिम्मेवारी लिनुपर्छ ।

विशेषगरी हामीले अरु दललाई दोषारोपण गर्नुभन्दा पनि पार्टीभित्र नेपाली कांग्रेसकै नेतृत्व र गठबन्धनमा छलफल र अन्तिमसम्म वार्तामा बसेका नेताबाट औपचारिक कुरा नआएसम्म अहिले नै सबै कुरामा टीका–टिप्पणी गर्नु उपयुक्त नहोला । आगामी पुस २२ गते बस्ने केन्द्रीय कार्यसमिति बैठकमा समग्र विषयमा छलफल गरेर एउटा साझा धारणा बनाउनेछौं ।

– पहिले प्रचण्डलाई पहिलो चरणमा प्रधानमन्त्री बनाउने सहमति गर्ने अनि निर्वाचनपछि बनाउन सकिँदैन भन्नु त कांग्रेसको राजनैतिक बेइमानी भएन र ?

हामीले बाहिरबाट बालुवाटारमा छलफल र बैठकमा बस्ने कतिपय नेताको कुरा सुन्दा बैठकमा फरक-फरक कुराकानी र छलफल भयो र फरक-फरक धारणा आयो भन्ने सुनेका छौं । त्यसैले प्रधानमन्त्री पद पहिलो पार्टीले पाउनुपर्छ भन्ने कुरा अस्वाभाविक थिएन । तथापि ५ दलीय गठबन्धनमा आपसी कुरा नमिलिसकेपछि प्रधानमन्त्री पनि आलोपालो गर्ने भन्ने कुरा चलेको हो । त्यसैकारण पहिलो चरणमा प्रधानमन्त्री पद कांग्रेसले लिने कि माओवादीले लिने भन्ने विषयमा कुरा नमिलेको भन्ने हामीले बुझेका छौं । यदि ५ दलीय गठबन्धनका नेताका बीचमा पहिलो चरणमा कांग्रेसलाई प्रधानमन्त्री नदिने हो भने अवश्य पनि राष्ट्रपति, सभामुखलगायतका पद त पाउने नै थियौं ।

त्यसैले गठबन्धन जुनसुकै हालतमा पनि टुट्नुहुँदैन थियो । चाहे प्रधानमन्त्री पहिलो दल कांग्रेसले पाओस् वा दोस्रो दल माओवादीले । त्यसैकारण गठबन्धन नटुटाएर विगतको अभ्यास जस्तै आलोपालो प्रधानमन्त्री पद बाँडेर जाने सहमति गर्न सक्नुपर्थ्यो । त्यसो गरेको भए गठबन्धन टुट्ने थिएन भन्ने आम कार्यकर्ता र नेताको बुझाइ छ । यसरी नै जानुपर्थ्यो भन्ने कुरा आज सबैले भनिरहेकै छन् । त्यो बाटो जान नसक्नु भनेको वास्तवमा राम्रो परिणाम होइन र अवस्था पनि होइन भन्नेबारेमा हामी सबैको आम धारणा बनिसकेको छ ।

यदि ५ दलीय गठबन्धनका नेताका बीचमा पहिलो चरणमा कांग्रेसलाई प्रधानमन्त्री नदिने हो भने अवश्य पनि राष्ट्रपति, सभामुखलगायतका पद त पाउने नै थियौं । त्यसैले गठबन्धन जुनसुकै हालतमा पनि टुट्नुहुँदैन थियो ।

– सत्ता गठबन्धन टुटाएर नयाँ गठबन्धन निर्माणमा विदेशी शक्तिको चलखेल पनि छ भनिन्छ । साँच्चिकै विदेशी शक्तिको चलखेलले गठबन्धन टुटेको हो त ?

मलाई जानकारी छैन कि देशी विदेशी शक्तिको चाहना के थियो, इच्छा के थियो अथवा गठबन्धन भत्काउनु थियो वा जुटाउनु थियो भन्नेबारेमा । अघि तपाईंले गरेको प्रश्नमा विगतमा कांग्रेस र माओवादीका बीचमा निर्वाचनपछि पहिलो चरणमा माओवादीलाई प्रधानमन्त्री दिने भन्ने सहमति भएकोबारेमा पनि हामीलाई जानकारी छैन । यसमा कांग्रेस सभापति र माओवादी अध्यक्षका बीचमा गोप्य सहमति भएको भए हामीलाई जानकारी भएन ।

तर, अहिलेको वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिमा यदि कांग्रेसलाई पहिलो पटक प्रधानमन्त्री अस्वीकार गर्ने अवस्था सृजना भएको थियो भने पहिलो चरणमा माओवादी पार्टीलाई नै प्रधानमन्त्री स्वीकार गरेर हामीले राष्ट्रपति, सभामुखलगायतका पद लिएर आगामी २ वर्षपछि नेपाली कांग्रेसकै नेतृत्वमा सरकारमा जाने कुराले हामी ७ वटै प्रदेशमा सरकार बनाउन सम्भव थियो । संघीय सरकार पनि गठबन्धनकै नेतृत्वमा बन्न सम्भव थियो । त्यसैकारण यी सबै गुमेका कारण आज जुन खालको परिस्थिति सृजना भएको छ । यसमा विशेष जिम्मेवारी दुई नेताले नै लिनुपर्छ भन्ने कुरा हामीले गर्न खोजेका हौं ।

– अन्तमा, अहिले नयाँ गठबन्धनको सरकार र यसको भविष्य कस्तो देख्नुभएको छ ?

नेपालको संविधानबमोजिम दुई वा दुईभन्दा बढी दलले बहुमत प्राप्त नगरेर प्रधानमन्त्री बन्ने अवस्था थिएन । अहिले माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड ७ दलीय गठबन्धनबाट प्रधानमन्त्री बन्नुभएको छ । उहाँ ५ दलीय गठबन्धन फुटाएर ७ दलीय गठबन्धनमा पुग्नुभएको छ । आगामी दिनमा यो सरकारको आयु कति छ अथवा यो सरकार कहिलेसम्म जान्छ भन्ने कुरा अहिले नै अनुमान गर्न सकिने अवस्था छैन । हाम्रो शुभकामना के छ भने, सरकार गठन हुनुपथ्र्यो, भएको छ । यो मुख्य कुरा आफ्नो दलीय भागबन्डाभन्दा मुलुक र जनताको पक्षमा काम गर्ने गरी अघि बढोस् । हामीले पनि प्रमुख प्रतिपक्षको भूमिका त्यसै ढंगले नेपाली जनता र देशका पक्षमा कुरा गर्ने र आवाज उठाउने छौं । त्यसैकारण सरकार कहिलेसम्म जान्छ वा जाँदैन भन्नेबारेमा अहिल्यै टिप्पणी गर्नुपर्छ भन्ने लाग्दैन ।

नेपाल प्रेसबाट

Related News

‘सहकारी क्षेत्रमा सुशासनसहितको शुद्धीकरणलाई प्राथमिकता दिएर अगाडि बढ्छौं’
‘सहकारी क्षेत्रमा सुशासनसहितको शुद्धीकरणलाई प्राथमिकता दिएर अगाडि बढ्छौं’
  • २०७९ पुष १८, सोमबार १२:२० गते

बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाहरूको राष्ट्रिय महासंघ अर्थात् नेफ्स्कुन (नेसनल फेडरेसन अफ सेभिङ एण्ड क्रेडिट को–अपरेटिभ्स अफ नेपाल) को पुस...

वैदेशिक रोजगारीमा पठाईदिन्छु भन्दै ठग्ने घटना बढे
वैदेशिक रोजगारीमा पठाईदिन्छु भन्दै ठग्ने घटना बढे
  • २०७९ पुष १८, सोमबार १२:२० गते

पछिल्लो समय अपराधका स्वरूप बदलिन थालेका छन् । अन्य अपराधका घटनाका तुलनामा आर्थिक अपराधको संख्या बढी रहेको प्रहरीको तथ्याङ्क छ...

रामचन्द्र दाइले अघि बढाएका योजना डोर्‍याउन उत्तराधिकारीको रूपमा म आएको छु : गोविन्द भट्टराई
रामचन्द्र दाइले अघि बढाएका योजना डोर्‍याउन उत्तराधिकारीको रूपमा म आएको छु : गोविन्द भट्टराई
  • २०७९ पुष १८, सोमबार १२:२० गते

आगामी १० वैशाखमा हुने तनहुँ–१ को उपनिर्वाचनमा ९ जनाको उम्मेदवारी दर्ता भएको छ । उक्त क्षेत्रमा सत्ता गठबन्धनका साझा उम्मेदवारका...

TOP